Phishing simulatie in je organisatie: Zo zorg je voor echte gedragsverandering.

Phishing is een van de grootste dreigingen voor organisaties op het gebied van cybersecurity. Iedereen heeft waarschijnlijk wel eens een phishingmail ontvangen en ze worden ook steeds moeilijker te onderscheiden. Hoe verfijnd een nepmail ook is, het blijft aan de medewerker om de keuze te maken: klik ik of klik ik niet? Dat de mens een sleutelrol speelt is wel duidelijk. Zo stelde het DBIR-onderzoek van Verizon uit 2026 dat bij maar liefst 62% van alle datalekken een mens betrokken was.  

Een goed opgezette phishingtest voor medewerkers leert mensen verdachte e-mails herkennen voordat het echt misgaat. Maar wat maakt een simulatie leerzaam, en wat juist niet? We zetten de belangrijkste do's en don'ts op een rij. 

Do’s: zo zet je een effectie phishing simulatie op.  

1. Zorg voor een helder doel.  

Wil je een nulmeting doen, het bewustzijn structureel verhogen of het meldgedrag verbeteren? Een duidelijk doel helpt bij het vormgeven van je phishing campagne. Zorg dus dat je vooraf bepaald welk resultaat je wilt behalen en ook hoe je deze gaat meten.  

2. Houd je aan de AVG.  

Bij een phishing campagne leg je het klikgedrag per medewerker vast. Het gaat hierbij om gegevens over gedrag van medewerkers, wat valt onder persoonsgegevens. Het is dan ook belangrijk om vast te leggen: 

• Op welke grondslag je gegevens verwerkt;
• Hoe lang je ze bewaart;
• Wie toegang heeft tot de resultaten.

3. Communiceer transparant, op hoofdlijnen.  

Laat medewerkers weten dat er in een bepaalde periode phishing-testen plaatsvinden. Niet exact wanneer of hoe, maar wel dát het gebeurt, en waarom. Deel na afloop ook (op hoofdlijnen) de resultaten met je medewerkers. Zo bouw je vertrouwen op in plaats van wantrouwen. 

4. Begin niet te moeilijk.  

Start met enigszins eenvoudige en herkenbare scenario’s. Je kan de moeilijkheidsgraad gedurende het jaar verhogen. Zo voorkom je frustraties en verhoog je het bewustzijn op een geleidelijke manier. 

5. Maak het melden gemakkelijk.  

Een meldknop in de mailclient verlaagt de drempel. En bedank medewerkers die melden. Elke melding van een echte phishingmail is waardevolle input voor je securityteam. 

 6. Geef direct feedback voor een perfect leermoment.  

Zorg dat een medewerker die klikt, direct een bericht krijgt met een korte uitleg of tips. Bijvoorbeeld: “Deze e-mail was onderdeel van een training. Je had hem kunnen herkennen aan het afwijkende afzenderadres en de onverwachte urgentie’’. Dat is hét leermoment en werkt vele malen beter dan een bewustzijnstraining 3 maanden later.   

Don’ts: valkuilen die je campagne ondermijnen.

1. Niet ‘’namen en shamen’’.  

Het doel van een phishing-campagne is bewustwording en gedragsverandering, niet afstraffen. Vermijd het individueel benoemen van de medewerkers die ‘’gefaald’’ hebben. Hierdoor kan je het vertrouwen van je medewerkers schaden. 

2. Vermijd gevoelige scenario’s.  

Een nepbericht over ontslag, loonsverhoging of privéproblemen? Niet doen. Dat kan leiden tot klachten, onrust en geschonden vertrouwen. Een situatie mag realistisch zijn, maar moet ook ethisch blijven.  

3. Geen ‘’one size - fits all’’.  

Beperk een phishing-test niet tot een eenmalige oefening maar voer deze meerdere keren uit per jaar. Om gedrag te kunnen veranderen is herhaling noodzakelijk. Maak simulaties een terugkerend onderdeel van je awareness-programma. Zorg daarbij ook voor variatie. Bedenk per afdeling of rol andere scenario's en verstuur de mails op verschillende tijdstippen en momenten. Zo kunnen de medewerkers elkaar niet waarschuwen.  

4. Focus niet alleen maar op klikpercentages.  

Bij het monitoren van de resultaten van een phishing-campagne moet niet enkel gekeken worden naar klikpercentages. Deze cijfers kunnen namelijk misleidend zijn. Medewerkers kunnen ‘’out-of-office’’ zijn of de mail simpelweg niet gezien hebben. Het is daarom belangrijker om te kijken naar het meldpercentage en de tijd tot de eerste melding. Stijgt het aantal meldingen na verloop van tijd? Dan herkennen medewerkers phishing beter en handelen ze ernaar. 

Van test naar weerbare cultuur 

Een effectieve phishing simulatie draait niet om het betrappen van medewerkers. Het gaat erom dat ze leren herkennen en melden. Met een helder doel, goede privacywaarborgen, directe feedback en de juiste meetpunten bouw je aan een cultuur waarin medewerkers je eerste verdedigingslinie zijn.  

Wil je een phishing simulatie die past bij jouw organisatie en die ook juridisch klopt? Plan een vrijblijvend gesprek met onze security- en privacyspecialisten.